ΒΙΜ ΒΕΝΤΕΡΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΗ

Παραθέτω ένα  “αποταμιευμένο” άρθρο από την από την Ελευθεροτυπία. Με τα λόγια του Βιμ Βέντερς για την Ευρώπη. Κι εκείνη την ατάκα από τα Φτερά του, όπως την θυμάμαι μέσες άκρες “Γιατί ποτέ δεν τραγουδιέται η ειρήνη;”
Enjoy.
 

“Μια άλλη όμως άποψη, αυτή του Γερμανού σκηνοθέτη Βιμ Βέντερς, βλέπει τα ευρωπαϊκά θέματα από την πολιτιστική σκοπιά, θέματα που τα θεωρεί ατού των Ευρωπαίων πολιτών:

«Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η Ευρώπη είναι fucked, χαμένη υπόθεση, αν σκεφτούμε την αποτυχία του Ευρωπαϊκού Συντάγματος, την πραγματική πολιτική επιρροή της, την έλλειψη ενθουσιασμού για την ευρωπαϊκή ιδέα, όπως προκύπτει από τις γνώμες των πολιτών της, σήμερα. Οι Ευρωπαίοι έχουν βαρεθεί την Ευρώπη…

Από μια άλλη πλευρά, όταν την παρατηρούμε απ’ έξω, η Ευρώπη είναι ένας επίγειος παράδεισος, η Γη της Επαγγελίας. Εδώ και δύο μήνες το παρατηρώ από το Σικάγο και από τη Νέα Υόρκη, το Τόκιο και το Ρίο, από την Αυστραλία και από την “καρδιά” της Αφρικής, το Κονγκό, και την τελευταία εβδομάδα από τη Μόσχα.

Σας το λέω: από παντού η Ευρώπη φαίνεται διαφορετική από ό,τι τη βλέπουμε εμείς, αλλά πάντα σαν παράδεισος, σαν ένα όνειρο της ανθρωπότητας, ένα λίκνο ειρήνης, ευμάρειας και πολιτισμού.

Οσοι ζουν από καιρό στην Ευρώπη έχουν κουραστεί. Εκείνοι που δεν ζουν σ’ αυτήν, που ζουν αλλού, θέλουν να μπουν με κάθε τρόπο.

Θέλω, λοιπόν, να θέσω το ερώτημα: γιατί η Ευρώπη μου φαίνεται τόσο “ιερή” όταν τη βλέπω από μακριά; Και γιατί μου φαίνεται τόσο χυδαία, αδιάφορη, σχεδόν πληκτική όταν γυρίζω;

Οταν ήμουν νέος, ονειρευόμουν μια Ευρώπη χωρίς σύνορα. Σήμερα ταξιδεύω δεξιά και αριστερά χωρίς να δείχνω το διαβατήριό μου, πληρώνοντας με το ίδιο νόμισμα (ακόμη κι αν προφέρεται παντού με διαφορετικό τρόπο). Πού στην ευχή πήγε αυτή η συγκίνηση;

Εδώ στο Βερολίνο είμαι Γερμανός με όλη μου την καρδιά. Αλλά με το που φτάνουμε στην Αμερική δεν λέμε ότι είμαστε από τη Γερμανία, τη Γαλλία ή από αλλού, αλλά από την Ευρώπη. Για τους Αμερικανούς η Ευρώπη είναι συνώνυμο του πολιτισμού, της ιστορίας, του στιλ και του ευ ζην. Είναι το μόνο πράγμα που τους κάνει να αισθάνονται περίεργα κατώτεροι.

Ακόμη και από την Ασία ή από άλλες γωνιές του κόσμου, η Ευρώπη θεωρείται εστία της ανθρώπινης ιστορίας, της αξιοπρέπειας και ακόμη μία φορά του πολιτισμού. Η Ευρώπη έχει ψυχή. Δεν είναι ούτε η πολιτική της ούτε η οικονομία της. Πάνω από όλα είναι ο πολιτισμός.

Ομως, ανησυχώ. Για τους πολίτες της, όπως και για τον υπόλοιπο κόσμο η Ευρώπη εμφανίζεται πάντα, πρώτα απ’ όλα, ως οικονομική δύναμη, με πολιτικά και χρηματιστηριακά όπλα, αλλά ποτέ πολιτιστικά. Η Ευρώπη δεν μάχεται στο πεδίο των συγκινήσεων. Ποιος, όμως, αγαπά τη χώρα του για την πολιτική ή την οικονομία της; Κανείς!

Ζούμε την εποχή της εικόνας. Σήμερα κανένας άλλος τομέας δεν έχει τόση εξουσία από την εικόνα. Βιβλία, εφημερίδες, θέατρο… Κανείς δεν συναγωνίζεται με την ισχύ της κινούμενης εικόνας του κινηματογράφου και της τηλεόρασης. Γιατί σήμερα στην Ευρώπη, όπως και αλλού, το “πάμε σινεμά” ισοδυναμεί με το “να δούμε μια αμερικανική ταινία”; Διότι οι Αμερικανοί έχουν καταλάβει εδώ και καιρό αυτό που συγκινεί τους ανθρώπους, αυτό που τους κάνει να ονειρεύονται. Και έθεσαν σε εφαρμογή αυτή τη γνώση με ριζοσπαστικό τρόπο. Ολο το “αμερικανικό όνειρο” είναι μια επινόηση του κινηματογράφου που έκανε όλο τον κόσμο να ονειρεύεται. Δεν θέλω να μειώσω αυτή την ιδέα, αλλά να θέσω ένα ερώτημα: ποιος ονειρεύεται το ευρωπαϊκό όνειρο;

Η αλήθεια είναι πως οι μύθοι μας δεν μας ανήκουν πια. Τίποτε δεν σημαδεύει το φαντασιακό της σύγχρονης κοινωνίας τόσο βαθιά και με τόση διάρκεια όσο ο κινηματογράφος. Ομως, δεν έχουμε πια τον έλεγχο, δεν μας ανήκει πια. Οι δικές μας επινοήσεις έχουν φύγει από τα χέρια μας.

Ο ευρωπαϊκός κινηματογράφος υπάρχει σε καμιά πενηνταριά χώρες, αλλά οι ευρωπαϊκές ταινίες δεν έχουν την ίδια βαρύτητα. Οι εικόνες αυτού του ευρωπαϊκού κινηματογράφου θα μπορούσαν να βοηθήσουν στο να αναγνωριστεί σε αυτόν μια ολόκληρη νέα γενιά. Θα μπορούσαν να προσδιορίσουν την Ευρώπη με συγκίνηση, με δύναμη. Αυτές οι ταινίες θα μπορούσαν να ήταν ο σταθμός της ευρωπαϊκής σκέψης στον κόσμο, όμως αφήσαμε αυτό το όπλο να μας φύγει μέσα από τα χέρια μας.

Χρησιμοποίησα τη λέξη “όπλο” επειδή οι εικόνες είναι τα πιο ισχυρά όπλα του 21ου αιώνα. Δεν θα υπάρξει “ευρωπαϊκή συνείδηση”, δεν θα υπάρξει συγκίνηση γι’ αυτή την ήπειρο, μελλοντική ευρωπαϊκή ταυτότητα, πραγματική σχέση όσο δεν καταφέρνουμε να δείξουμε τους δικούς μας μύθους, την Ιστορία μας, τα αισθήματά μας.

Η Ισπανία δεν έχει καλύτερο πρεσβευτή από τον Πέντρο Αλμοδόβαρ, η Βρετανία από τον Κεν Λοτς και η Πολωνία από τον Αντρέι Βάιντα ή τον Ρομάν Πολάνσκι. Αν και έχει πεθάνει εδώ και δεκατρία χρόνια, ο Φεντερίκο Φελίνι ενσαρκώνει πάντα την ιταλική ψυχή. Ιδού τι κάνει ο κινηματογράφος: δημιουργεί και δίνει σχήμα στη δική μας συνείδηση και σε αυτή των άλλων. Δημιουργεί μια ευρωπαϊκή ιδέα, μια ευρωπαϊκή βούληση, αυτή την ευρωπαϊκή “ψυχή” για την οποία μιλά όλος ο κόσμος».

ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ – 03/04/2007

Advertisements

3 Comments

  1. Στέκομαι στη παρατήρηση τη σχετική με το “όνειρο” που δημιούργησε ο Αμερικανικός κινηματογράφος. Γενιές ολόκληρες ιδίως μεταπολεμικές, φαντασιόνονταν μιά άλλη ζωή, με ερεθίσματα από τις εικόνες του. Προσωπικά είχα γοητευτεί τόσο από τις εικόνες αυτές, ώστε έπεσα σε μεγάλη απογοήτευση από την τόσο διαφορετική εικόνα που αντιμετώπισα όταν πήγα στην Αμερική για να ζήσω… Η Ευρώπη περνάει κρίση. ‘Οχι τόσο οικονομική, όσο ψυχολογική. Για κάποιους λόγους, που χρειάζονται ανάλυση, χάθηκαν οι αναφορές της. Τα σταθερά παραδοσιακά σημεία αναφοράς που καθοδηγούσαν τους πολίτες της. Η παγκοσμιοποίηση ανακάτεψε τα πάντα. Τη σύγχυση που προκάλεσε βιώνουν οι Ευρωπαίοι τώρα. ΄Οχι ότι οι Αμερικανοί στέκονται καλλίτερα, αλλά εκεί, το “συμπαγές” πολιτικό και πολιτιστικό οικοδόμημα αντιστέκεται περισσότερο.

  2. Νομίζω ότι αυτό το “συμπαγές” που αναφέρεις έγκειται στο ότι η αμερικάνική κοινωνία ήταν απ την αρχή σύνθεση πολλών διαφορετικών συστατικών, γι΄ αυτό και το αποτέλεσμα/στοίχημα ήταν μια κάποια συνοχή. Θα ξεφύγω κι εγώ λίγο όμως, λέγοντας ότι η Ευρώπη είναι σαν τη πουτάνα. Επειδή ακριβώς υπήρξε εν πολλαίς αμαρτίαις περιπεσούσα (εδώ ο Μεσαίωνας, εδώ κι ο φασισμός), πρέπει/ελπίζω/μπορεί να κατασκευάσει αντισώματα απέναντι σ΄ αυτές τις αρρώστιες.
    Κατα τα άλλα αναρωτιέμαι ειλικρινά τί είναι εκείνο που σε απογοήτευσε στην Αμερική.

  3. Θα γράψω το σχόλιο μου στα αγγλικά γιατί μου είναι πιο εύκολο να εκφραστώ έτσι 🙂
    Having grown up in Montreal, a city that is something in between a European city and an American one, I haved experienced the nostalgia or dream for both Europe and the US. But that’s what it is, a dream, an idealized view of reality. I don’t know if creating more movies about Europe will help forge a European sense of identity. Maybe it will, maybe that is what keeps Americans going, their sense of belonging to a greater ideal. Athough in the case of the US it could be thought of as brainwashing too. Perhaps having more images in the popular culture about our European neighbors will help us understand each other more, that is what I would hope.


Comments RSS TrackBack Identifier URI

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s